حسن ابراهيم حسن ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
28
تاريخ الإسلام ( تاريخ سياسى اسلام ) ( فارسى )
پنجم : عروض و آن سرزمينى است كه شامل يمامه و بحرين مىشود و آن را بدانجهت عروض نام دادهاند كه ميان نجد و يمن و عراق قرار گرفته است . وضع طبيعى عربستان سرزمين عربستان صحرائيست بسيار وسيع ولى مانند ساير صحراهاى بزرگ از آب و لوازم آبادى بىبهره نيست . هل « 1 » در كتاب تمدن عرب گويد : " سابقا " گمان ميكردند عربستان بيابانيست وسيع و خشك كه آب و گياه در آن يافت نميشود ولى اين سرزمين كاملا بيابانى و محروم از آبادانى نيست ، بلكه زمينهاى حاصلخيزى در آن يافت مىشود كه از چند هزار سال پيش در آن زراعت ميشده و شهرها و دهكدههاى زياد در آن وجود دارد . نقاط حاصلخيز عربستان " نواحى حاصلخيز عموما " در سواحل شبه جزيره عربستان قرار گرفته است . در جنوب غربى عربستان سرزمين يمن آباد و حاصلخيز است و در روزگار قديم آن را سرزمين سبز ناميدهاند . در جنوب عربستان سرزمين حضر - موت از آبادى بهره دارد و بخور كه در روزگار قديم براى سوزاندن در معابد بفراوانى مصرف ميشده از آنجا بدست ميامده است . در طرف مشرق سرزمين احسا كه بر ساحل خليج فارس قرار گرفته بيشتر اراضى آن آباد و حاصلخيز است . سواحل غربى عربستان زمينهاى سخت و بىحاصل است كه غالبا از تپهها و تودههاى ريگ مستور شده ولى چراگاههاى آن مهم و قابل استفاده است و در ايام قديم وضع آن بهتر بوده است . " قسمت مركزى عربستان شامل سرزمين نجد و يمامه مىشود . نجد داراى كوههاى مرتفع و درههاى عميق و طولانى است و در بعضى نواحى آن جلگههائى وجود دارد كه بهترين اسبهاى عربى در آن پرورش مىيابد . يمامه نيز از آبادى بىبهره نيست در
--> ( 1 ) - lleH